Manuscripten
I. Winchester Troparium
Een van de oudste nog bewaarde bronnen met meerstemmige muziek is het Winchester Troparium, dat in de vroege 11de eeuw werd samengesteld en gebruikt in de kathedraal van Winchester in Engeland. Het meest baanbrekende element uit deze muziekcollectie is een reeks van 174 zettingen voor twee stemmen: de eerste documentatie van polyfonie in heel Europa. Het Winchester Troparium werd neergeschreven in Engelse neumen en geldt als essentiële bron voor de studie van de Angelsaksische muziekpraktijk en liturgie.
Bewaarplaats: Cambridge (UK), Corpus Christi College
In concert: Orlando Consort (26/08, 13.00)
II. Hildegard Codex
Het oeuvre van Hildegard von Bingen (1098-1179) is grotendeels bewaard gebleven in twee manuscripten. Een daarvan is de Hildegard Codex, ook wel gekend als het Dendermonde Manuscript. Het handschrift werd onder supervisie van Hildegard zelf gekopieerd in Rupertsberg en bevat liederen in Duits neumenschrift. Het hele liedcorpus, dat in zijn geheeleen liturgische cyclus vormt, wordt ook wel aangeduid als Symphonia armonie celestium revelationum, maar dat is geen betiteling van Hildegard zelf.
Bewaarplaats: Dendermonde (BE), Benedictijner Abdij
In concert: Ensemble Organum (22/08, 15.00) & Psallentes (25/08, 22.15)
III. Notre-Dame Manuscript
Het Notre-Dame Manuscript werd vermoedelijk in de jaren 1240 in Parijs samengesteld en bevat verluchtingen uit het
atelier van Johannes Grusch. Tijdens de renaissance belandde het handschrift in de handen van Piero de Cosimo de’ Medici.
Zo kwam het in Firenze terecht, waar het zich nu nog bevindt. Het Notre-Dame Manuscript geldt als zeer belangrijke,
Franse bron voor vroege polyfonie, meerbepaald voor het organum en de zogeheten Notre-Dame-stijl.
Bewaarplaats: Firenze (IT), Biblioteca Medicea Laurenziana
In concert: Sequentia (27/08, 20.00)
IV. Montpellier Codex
De Montpellier Codex is het meest omvangrijke, middeleeuwse motettenhandschrift dat bewaard is gebleven. Hij bevat
een erg divers repertoire aan 13de-eeuwse muziek op Franse, Latijnse en Provençaalse teksten. De Montpellier Codex
werd tussen ca. 1270 en het begin van de 14de eeuw samengesteld door diverse scribenten, vermoedelijk in Parijs. De
muzieknotatie evolueert doorheen het manuscript, wat doet vermoeden dat de bron in verschillende fasen tot stand kwam.
Bewaarplaats: Montpellier (FR), Bibliothèque Inter-Universitaire, Section Médecine
In concert: Anonymous 4 (23/08, 20.00) & Montpellier Project (26/08, 20.00)
V. Codex Las Huelgas
In Spanje bevindt zich het waardevolle manuscript waar de artist in residence van Laus Polyphoniae 2010 zijn naam aan ontleent. De Codex Las Huelgas stamt voornamelijk uit ca. 1300 en werd geschreven voor het cisterciënzerklooster van Las Huelgas nabij Burgos, waar het in 1904 door twee monniken werd herontdekt. Het manuscript bevat zowel monofone als polyfone composities – meer dan de helft daarvan unica – en geldt als belangrijke getuige van het vroege motet.
Bewaarplaats: Burgos (SP), Monasterio de Las Huelgas
In concert: Huelgas Ensemble (26/08, 22.15) & Hespèrion XXI & Lux Feminae (28/08, 20.00)
VI. Chantilly Codex
Met zijn somptueuze boekband in purper fluweel, een verfraaiing uit de 19de eeuw, maakt de Chantilly Codex een onvergetelijke en tot de verbeelding sprekende eerste indruk. Binnenin is deze bron al even weelderig. Met zijn 112 complexe ars subtilior-composities biedt dit laat 14de-eeuwse manuscript een prachtig beeld van het vroege wereldlijke repertoire in Frankrijk en de ontwikkeling van het chanson.
Bewaarplaats: Chantilly (FR), Musée Condé
In concert: Tetraktys (24/08, 13.00) & graindelavoix (25/08, 20.00)
VII. Codex Squarcialupi
Het belang van de Codex Squarcialupi, vermoedelijk samengesteld in een Florentijns klooster tussen 1410 en 1415, is snel toegelicht. Het manuscript bevat niet minder dan 150 unica van componisten als Francesco Landini, Jacopo da Bologna en Lorenzo da Firenze. De muziekschat ademt bovendien de geest van de renaissance, het tijdvak waarin de kunstenaar uit de anonimiteit treedt: de muziekstukken worden consequent vergezeld door een portret van de componist - in vele gevallen de enige nog bewaarde afbeelding van die persoon!
Bewaarplaats: Firenze (IT), Biblioteca Medicea Laurenziana
In concert: ClubMediéval (21/08, 22.15) & Canto Coronato (27/08, 13.00)
VIII. Bologna Q15
Bologna Q15 geldt als een van de belangrijkste bronnen voor de 15de-eeuwse, religieuze polyfonie uit Noord-Italië, maar bevat ook Franse, wereldlijke werken. Met namen als Guillaume Du Fay, Johannes de Lymburgia, Johannes Ciconia, Antonio Zacara da Teramo en Gilles Binchois verzamelt het manuscript muziek van zowel Italianen als in Italië werkzame componisten uit het noorden. Bologna Q15 werd in de jaren 1420 samengesteld in Padua en een tiental jaar later verder uitgebreid. Een prachtige, internationale bloemlezing van de muziek uit het quattrocento!
Bewaarplaats: Bologna (IT), Civico Museo Bibliografico Musicale
In concert: Huelgas Ensemble (24/08, 20.00)
IX. Buxheimer Orgelbuch
Het Buxheimer Orgelbuch werd rond 1470 samengesteld in Zuid-Duitsland en bevat een uitgebreide collectie intavolaties (arrangementen voor orgel) op zevenlijnige notenbalken met letternotatie. De verzameling bevat grotendeels anonieme werken, maar ook muziek van componisten als John Dunstable, Walter Frye, Guillaume Du Fay en Gilles Binchois.
Bewaarplaats: München (DU), Bayerische Staatsbibliotheek
In concert: Marcel Pérès (22/08, 9.00) & Tasto Solo (25/08, 13.00)
X. Eton Choirbook
Zelfs in zijn incomplete staat – bijna de helft van de originele 224 folio’s is verloren – is het Eton Choirbook het meest schitterende muziekmanuscript dat overblijft uit de vroege Tudortijd. Sinds zijn samenstelling rond het jaar 1500, is het handschrift onafgebroken in het bezit gebleven van Eton College. Veel componisten die erin vertegenwoordigd zijn, hadden overigens nauwe banden met het instituut. Het Eton Choirbook is een essentiële bron voor het Engelse koorrepertoire van voor de reformatie.
Bewaarplaats / Repository: Windsor (UK), Eton College Library
In concert: Huelgas Ensemble (21/08, 20.00) & The Tallis Scholars (29/08, 20.00)
XI. Antifonarium Tsgrooten
Het imposante Antifonarium Tsgrooten is een oud, gregoriaans koorboek dat gebruikt werd bij het getijdengebed. Het is een prachtig stuk muzikaal erfgoed dat recent nog door de Vlaamse Gemeenschap werd aangekocht en zo op eigen bodem kan blijven. Het 337 pagina’s tellende handschrift werd samengesteld in Brabant in het jaar 1522 en bevat antifonen (korte gezangen die een psalm omkaderen) en responsoria (gezongen antwoorden volgend op een lezing). De muziekverzameling is vernoemd naar zijn opdrachtgever, abt Antonius Tsgrooten van Tongerlo.
Bewaarplaats: Gent (BE), Universiteitsbibliotheek
In concert: Capilla Flamenca (23/08, 13.00)
XII. Liedboek van Zeghere van Male
Een unieke bron uit de stedelijke context van de Lage Landen is het in Brugge gekopieerde liedboek van de welgestelde handelaar Zeghere van Male. Het manuscript dateert van rond het jaar 1542 en is bijzonder rijkelijk versierd: op elke pagina is wel een verluchting terug te vinden, niet zelden van ondeugende of scabreuze aard. De muziekverzameling omvat religieuze en wereldlijke werken van componisten als Claudin de Sermisy, Nicolas Gombert, Benedictus Appenzeller, Josquin des Prez en Clément Janequin. Hieronder bevinden zich ook de allereerste madrigalen die in de Lage Landen zijn teruggevonden!
Bewaarplaats: Cambrai (FR), Médiathèque Municipale
In concert: Ensemble Clément Janequin (22/08, 20.00)




